... tel. 667 624 500 ... tel. 508 902 901 ... | FM Fusion | FMF.pl fmf@fmf.pl

Poniżej omówimy pokrótce również mniej znane normy i standardy dotyczące efektywności enrgetycznej i zmiany jaki zachodzą w tym obszarze. W wyniku konieczności wywiązania się ze zobowiązań unijnych, w Polsce weszła w życie Ustawa o efektywności energetycznej nakładająca na firmy oraz obiekty użyteczności publicznej (i nie tylko) obowiązek zmniejszenia zużycia energii.

Jest  też wdrożony system zachęt w formie tzw. białych certyfikatów, które mogą otrzymać te firmy, które znacząco zmniejszą swoje zużycie energii.

W 2012 r.opublikowana została  w języku polskim norma PN-EN ISO 50001. Proponuje ona system zarządzania energią (SZE) umożliwiający poprawę wyniku energetycznego organizacji dowolnego typu, wielkości i położenia geograficznego.

Zaproponowany w niej system przedstawia zarządzanie energią jako nieustający cykl czynności, w efekcie których powstaje procedura wykrywania braków i uchybień, ich eliminowania oraz proponowania poprawy sytuacji.  Ciągłe doskonalenie wdrożonej PN-EN ISO 50001, ktorą można łatwo zintegrować z istniejącymi już w firmie systemami zarządzania, w konsekwencji przyczynia się do skuteczniejszego wykorzystania zasobów energetycznych poprzez optymalizację procesów realizowanych w firmie pod kątem oszczędności energii, jak również przyczynia się do sprostania wymaganiom i regulacjom dotyczącym emisji gazów cieplarnianych.

Uzyskanie certyfikatu zgodności z normą PN-EN ISO 50001, to wysłanie sygnału wszystkim zainteresowanym stronom, że procesy realizowane w danej organizacji są zgodne z najlepszymi praktykami zarządzania energią. Wdrożenie tego standardu zwalnia firmę z obowiązku wykonywania regularnych audytów efektywności energetycznej.

Wdrożenia standardu 50001 poprawia też wizerunej firmy na rynku jako organizacji zdecydowanej zarówno na rozpoczęcie długofalowych działań w zakresie racjonalizacji zużycia energii, jak i dbającej o ochronę środowiska. Formułowanie polityki energetycznej danej organizacji i jej celów w tym zakresie doprowadziło do konieczności opracowania zharmonizowanych metod monitorowania i oceny oszczędności energii, które przedstawiono w normie PN-EN 16212

Przed wprowadzeniem opisanego wyżej systemu zarządzania energią wg PN-EN ISO 50001 niezbędne jest dokonanie analizy sytuacji energetycznej w danej organizacji, co można przeprowadzić własnymi siłami bądź w ramach kompleksowego auditu zleconego firmie zewnętrznej.

Atrybuty dobrego jakościowo audytu energetycznego określono w opublikowanej w języku angielskim i polskim normie PN-EN 16247-1 „Audyty energetyczne – Część 1: Wymagania ogólne”. W celu zwiększenia transparentności na rynku usług w zakresie audytowania energetycznego, zmierzono się w tej normie z ujednoliceniem wspólnych elementów takiego procesu, określając wymagania ogólne, wspólną metodologię i rezultaty poprawnie przeprowadzonego audytu energetycznego.

Dodatkowo – ze względu na znaczenie ograniczenia zużycia energii w najbardziej energochłonnych branżach –  określono szczegółowe wymagania dla audytów energetycznych dotyczących budynków, procesów przemysłowych i transportu w kolejnych częściach serii PN-EN 16247-1, tj. 2, 3 i 4, (opracowane w programie prac KT 304).

Innym proponowanym w normach narzędziem wspomagającym proces zarządzania energią jest benchmarking efektywności energetycznej przedstawiony w PN-EN 16231, który umożliwia dokonywanie bieżącej korekty poszczególnych elementów procesu zarządzania energią w danym podmiocie poprzez porównanie aktualnej sytuacji w zakresie efektywności energetycznej bądź to w ramach podmiotu bądź pomiędzy podmiotami („równaj do najlepszych”).

Podmiot zainteresowany skorzystaniem z tego narzędzia znajdzie w tej normie elementy stanowiące minimum takiego procesu oraz wytyczne dotyczące przesłanek, którymi należy się kierować decydując o rodzaju benchmarkingu, jak również sposobów jego planowania. Wymienione wyżej normy stanowią  część spójnego zbioru norm z zakresu zarządzania energią, opracowywanego w KT 304 ds. Aspektów Systemowych Dostawy Energii Elektrycznej.

Na szczeblu międzynarodowym trwają nadal, przy współudziale KT 304, prace nad normami, z których część jest analogiczna do tych opisanych powyżej, ponieważ zainicjowano je nieco później niż w Europie. Przedstawiają one wytyczne i przykłady pochodzące z praktyki w zakresie ustanowienia, wdrożenia, utrzymania i udoskonalania systemu zarządzania energią zaproponowanego w normie PN-EN ISO 50001.

Ponieważ przy ich opracowaniu bierze udział wielu ekspertów z Europy, można się spodziewać, że normy te rownież zostaną wprowadzone do zbioru Norm Europejskich.

Są to:

ISO 50002 Energy audits.

Celem normy jest zharmonizowanie wspólnych aspektów procesu audytowania energetycznego, aby zapewnić większe zrozumienie i przejrzystość rynku tego typu usług. Autorzy podkreślają, że norma ta opiera się na dobrych praktykach w zakresie zarządzania energią i audytowania energetycznego. Zawiera ona minimalny zbiór wymagań niezbędnych do udoskonalenia poszczególnych etapów audytu i zapewnienia jego szerokiej akceptacji. Podkreśla się również, że choć norma ISO 50001 nie wymaga przeprowadzenia audytu energetycznego zgodnie z ISO 50002, to jednak może on wyraźnie wspomóc określanie priorytetów w zakresie działań naprawczych efektywności energetycznej organizacji.

ISO 50003 Energy management systems —Requirements for bodies providing audit and certification of energy management systems.

Norma określa wymagania dotyczące kompetencji, zgodności i bezstronności organów przeprowadzających audyt i certyfikację systemów zarzadzania energią (SZE). Stanowi ona w tym zakresie cenne uzupełnienie wymagań normy ISO/IEC 17021. Jej odpowiednikiem jest wdrożona w Europie norma EN 16247-5 ‘Energy Audits – Part 5: Qualification of Energy auditors’.

ISO 50004 Energy management systems — Guidance for the implementation, maintenance and improvement of an energy management system.

W normie określono wytyczne dotyczące właściwego wdrożenia systemu zarządzania energią wg ISO 50001, które są odpowiednie dla użytkowników z różnym doświadczeniem w obszarze zarządzania energią i systemów zarządzania energią (SZE).

ISO 50006 Energy baseline and energy performance indicators (EnPIs) — General principles and guidance.

Norma umożliwia ilościowe przedstawienie wyniku energetycznego oraz monitorowanie, pomiar i analizę charakterystyk, które są kluczowe pod względem racjonalnego użytkowania energii.

ISO 50015 Energy management systems — Energy management systems – Measurement and Verification of Organizational Energy Performance — General Principles and Guidance.

Norma ta ustanawia wspólny zbiór zasad i wytycznych do stosowania podczas pomiaru i weryfikacji wyniku energetycznego organizacji dowolnego typu i wielkości, co przyczynia się do zwiększenia wiarygodności uzyskanych przez nią wyników energetycznych. Przedstawione w normie wytyczne mogą stosować zarówno organizacje z już wdrożonym systemem zarządzania energią normy ISO 50001, jak i te, w których system ten nie został jak dotąd wdrożony.

Wszystkie przytoczone powyżej normy powstały/powstają w ramach współpracy KT 304 z następującymi międzynarodowymi i europejskimi organami technicznymi:

1. ISO/TC 242 Energy management,

2. ISO/IEC JPC2 Joint Project Committee – Energy efficiency and renewable energy sources – Common terminology aspects of electrical energy supply,

3. CEN/CLC/JWG1 Energy audits,

4. CEN/CLC/JWG2 Guarantees of origin and energy certificates,

5. CEN/CLC/JWG3 Energy Management and related services – General requirements and qualification procedures,

6. CEN/CLC/JWG4 Energy Efficiency and Saving Calculation.

Szczegółowy opis prac realizowanych w KT 304 w zakresie efektywności energetycznej przedstawiono w opublikowanym w 2012 roku numerze specjalnym miesięcznika „Wiadomości PKN. Normalizacja” zatytułowanym: „Efektywność energetyczna”.